Evcil hayvanların herbirisinin ayrı bir özelliği vardır.

Çağlar boyunca, insanların dikkatini üzerine toplamış kedilerden bugün, ipeksi beyaz kürkü, değişik gözleri, mükemmel avcılığı ve suda oynamayı sevmesiyle en fazla ilgi görenlerden biride van kedisi’dir.

Bugünkü modern evcil kedilerin, ilkel formlarının fosillerini 12 milyon yıl önce görebilmekteyiz. Kediler evcilleştirme işlemini ise M.Ö. 3000 yılların da Mısırlılar tarafından yapılmış olabileceği belirtilmektedir. Evcilleştirilen kediler Mısırlılar tarafından kutsal sayılmış ve kediye bir tanrıça gibi tapınılmıştır. Evcilleştirme işleminin çeşitli zaman ve yerlerde olabileceğine ait tartışmalar varsa da kesin olarak bilinen, Asya halkının da evcilleştirme işlemine el atmış olmasıdır. Öte yandan bazı kaynaklar kedilerin M.Ö. 1900 yıllarında yarı evcilleştiğini ileri sürmektedir.

Kedi etcil bir hayvandır. Genelleştirme yapılırsa hayvansal proteinlerle beslenir. Keskin duyu organlarının varlığı, karanlıkta bile çok iyi görülebilen gözleri, sivri pençeleri, keskin dişleri, kıvrak vücudu, ayak parmaklarının üzerinde sessizce yürümesi onu iyi bir avcı yapmıştır. Göz ve burun etrafında hassas kılların bulunuşu da avcı özelliğini kuvvetlendirmektedir.

Kürk kılları ilkbahar ve sonbaharda dökülen kedilerin, yüz kasları herhangi bir olay karşısında hayvanın yüz ifadesini belirtecek bir şekil alır. Kas ve iskelet sistemini mükemmel bir şekilde koordineli kontrol edebileceklerinden, hangi pozisyonda yukardan aşağıya bırakılsın daima ayakları üzerine yere düşer.

Kaynak: Arkeofili.com

Heykeller, Hellenistik Dönem’in barok stilini yansıtan ve orijinal boyalarıyla günümüze ulaşan nadide eserler olması bakımından önem taşıyor.

Homeros’un Odysseia Destanı’nda, Odysseus’un Troya Savaşları sonunda 10 yılda memleketine dönüşünde başından geçen olaylar içinde deniz canavarı Skylla ile olan karşılaşması önemli bir yer tutuyor. Destana göre Skylla, Messina Boğazı’nda (İtalya kıyıları) pusuda bekleyen kadın başlı vücudunun alt kısmı çepeçevre vahşi köpeklerden oluşan bir deniz canavarıydı. Odysseus’un gemisi bu canavarın pusuya yattığı mağarasının önünden geçerken köpeklerin saldırdığı ve Odysseus’un altı arkadaşı Stesios, Ormenios, Ankhimos, Ornytos, Sinopos ve Amphinomos’u parçalayıp yediği anlatılıyor.

Kazı Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek, antik kentte bulunan “eşsiz ve renkli” Skylla grubu heykellerinin, Batı Tiyatrosu sahne binasının restorasyon çalışmaları sırasında bulunduğunu söylüyor.

Bu çalışmalarda pagan inancının sona ermesi ve Hristiyanlığın başlamasına bağlı olarak, sahne binasına ait heykellerin bir kısmının sağlam, bir kısmının da kırılarak loca altlarındaki dolgulara atıldıklarını belirten Prof. Dr. Şimşek, “Bu heykellerden en önemlilerinin başında Skylla grubu yer alıyor. Dolgu içinde Skylla Canavarı grubunu oluşturan Skylla başı ve eli, Skylla’nın kasık etrafında yer alan vahşi köpeklerin saldırarak öldürdüğü Troya Savaşlarının Ithaka Kralı Akhalı kahramanı Odysseus’un gövdesi, arkadaşlarına ait birinin başı olan iki gövde üstü ile gemi pruvası bulundu.” diyor.

Prof. Dr. Şimşek, heykellerin barok stilde milattan önce 2. yüzyıl başlarında Rodoslu heykeltıraşlar Athanadoros, Hagesandros ve Polydoros tarafından yapıldığını söylüyor.

Heykel grubunun arkeoloji dünyasında erken Roma dönemine ait tek kopyası, 1957 yılında İtalya’nın batısında, İmparator Tiberius’ın villasının bulunduğu Sperlonga’da bir mağara önünde tespit edilmişti.

Prof. Dr. Şimşek, “Ancak bizim Laodikeia Batı Tiyatrosu’nda tespit ettiğimiz bu grup, özellikle de geç Hellenistik erken imparatorluk, yani erken Augustus Dönemi’ne, MÖ 27 ila MS 14 yıllarına tarihleniyor ve arkeoloji dünyasında bu ana kadar tespit edilen en erken Hellenistik dönem orijinine göre yapılan orijinal grup” diyor.

“Bugüne kadar arkeoloji dünyasındaki bulunan ve orijinaline göre yapılan en erken eser grubu olması bakımından çok önemli. Renkleriyle birlikte bu parçaları ortaya çıkarmış olmamız hakikaten bizi çok sevindirdi. Bu yönüyle de bu eserler şu anda arkeoloji dünyasında en erken ve böyle Homeros destanlarında, Odysseia destanında anlatılan önemli bir efsaneyi somut olarak arkeolojik verilerle bulduğumuz eserler olması bakımından çok önemli.”

Araştırmacılar, vahşi Skylla köpeğinin saldırdığı figürün yüzündeki acı ifadesinin çok gerçekçi ve kaliteli tasvir edildiğini belirtiyor. Ayrıca figürün boyaları iyi derecede korunarak günümüze kadar ulaşmış.

Bilim insanları Mars’ı gezegenimiz Dünya’ya benzeterek insan yerleşimine daha uygun hale getirmeye çalışıyor. Bu çabalar kapsamında ortaya atılan son öneri, Kızıl Gezegen’i ısıtarak canlı yaşamına hazırlamayı amaçlıyor. Çabalar sonuç verirse, başlangıç olarak Mars yüzeyinde mikropların ve ardından yenebilir bitkilerin yetiştirilmesine olanak sağlayabilir. Bilim insanları, yeni yöntemin önceki yöntemlere göre 5 bin kat daha etkili olduğunu söylüyor.

Bilim insanları Mars atmosferine, işlenmiş toz parçacıkları serpiştirerek gezegeni ısıtmak ve yaşanabilir hale getirmek istiyor.

Çığır açan bu fikir, bilim insanlarının Mars’ı yaşanabilir hale getirmek ve Dünya’ya daha çok benzetmek, hatta belki de insanlar için bir yuva haline getirmek için önerdiği devrim niteliğindeki yöntemlerden biri.

Şu anda Mars yüzeyi yaşamaya elverişsiz: aşırı soğuk, ölümcül ışınlara maruz, toprak tuzlu ve atmosfer çok ince. Orada herhangi bir şeyin yaşadığına dair hiçbir kanıt yok.

Bilim insanları, yeni yöntemin önceki yöntemlere göre 5 bin kat daha etkili olduğunu söylüyor.

Yeni yöntem, Dünya’dan malzeme taşımak veya Mars yüzeyinden kazıp çıkarmak yerine kolayca bulunabilen kaynakları kullanıyor.

Araştırmacılar, önerinin gerçekten işe yaramasının onlarca yıl süreceği konusunda uyarıyor.

Mars’ı terraform etme konusundaki ilk öneriler 1970’lerin başlarında başladı. O zamandan bu yana geçen 50 yılda araştırmacılar onu Dünya’ya daha çok benzetmenin birçok farklı yolunu önerdi. Ancak bunların hiçbiri hayata geçirilmedi.

Araştırmacılar, yeni önerilerinin araştırmaya değer olduğunu çünkü Mars’ı sıvı suya izin verecek kadar ısıtmak için gereken işin düşündüğümüzden daha az olduğunu öne sürüyor.

Bu biraz da Dünya’da muzdarip olduğumuz sera etkisine benziyor.

Mars’ta yaygın olduğu anlaşılan demir ve alüminyum işlenerek sim parçası büyüklüğünde kısa çubuklar haline getirilecek.

Bu çubuklar kaçan ısıyı hapsedecek ve güneş ışığını yüzeye dağıtarak bir sera yaratacak.

Havayı değiştirmeden bunu yapmak, insanların Mars’ta yaşamasına olanak sağlamaya yetmeyecek.

Ancak araştırmacılar, mikropların ve ardından yenebilir bitkilerin yetiştirilmesine başlamaya yetebileceğini ve bunların da atmosfere oksijen ekleyerek ortamı, insan yerleşimine daha uygun hale getirebileceğini öne sürüyor.

Tabii ki söylemek yapmaktan daha kolay ama Nottingham Trent Üniversitesi’nin yeni bir araştırmasında, kedinizin kalbini kazanmanın anahtarının hep düşündüğünüz şeyin tam tersi olabileceği keşfedildi.

Aslında çalışmanın bulgularına göre işin sırrı, kedinizi ne zaman okşamak istediğinize sizin karar vermenizdense ne zaman okşanmak istediğini basitçe onun seçmesine izin vermekte yatıyor.

Bu tavsiyeye uyulduğunda kedilerin sahiplerine karşı daha az saldırgan davrandığı ve aynı zamanda daha çok sevgi gösterdiği anlaşıldı.

Araştırma ekibi, tavsiyelerini özetlemek için CAT (İngilizcede kedi anlamına gelen kelime -ed.n.) kısaltmasını kullandı: (C – Control / Kontrol) Kediye seçim ve kontrol olanağı sunun, (A – Dikkat / Attention) kedinin davranış ve vücut diline dikkat edin, (T – Touch / Dokunma) kedinin nerelerine dokunduğunuzu düşünün.

Çalışma, Battersea’nin Londra’daki kedi barınağında bulunan 100 kediyle katılımcıların etkileşimlerini izleyen araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi.

Her katılımcı, CAT yönergelerini almadan önce 3 ve aldıktan sonra da 3 olmak üzere toplam 6 kediyle etkileşime girdi.

Kedinizin okşanmaya istekli olup olmadığını anlamak için belirlenen stratejilerden biri, kedinize elinizi uzatmak ve onunla etkileşime girip girmediğini görmek oldu. Zira kediler okşanmak istediklerinde kendilerine uzatılan ele sürtünerek bunu gösterebiliyor.

Kedi uzaklaşmayı seçer, mırıldanmayı bırakır ve kendini tımar etmeye başlarsa veya arkasını dönerse, bu durum kedinin okşamanızdan bıktığı ve durmanızı istediği anlamına gelebiliyor.

Çalışmada kedilerin okşanmayı tercih ettiği noktalar da incelendi. Çoğu kedinin kulaklarının dibine, yanaklarının çevresine ve çenelerinin altına dokunulmasını seçtiği belirtildi.

Araştırmayı yöneten Dr. Lauren Finka, şunları söyledi:

Sonuçlar, ‘daha az temaslı’ bir sevme tarzının kediler arasında net bir tercih olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum da kontrolün çoğunu kedilere veriyor.

Kediler hislerini paylaşmaları söz konusu olduğunda pek dışavurumcu olarak tanınmaz.

Bu durum, genellikle okşanma sırasında sorunlara yol açabilir. Zira birçok kedi zaman zaman biraz rahatsız olabilir. Ancak bunu idrak etmek, bizim açımızdan her zaman kolay değil.

Battersea’nin kedi sağlığından sorumlu yöneticisi JoAnna Puzzo da şunları ekledi:

Her kedinin benzersiz bir kişiliği var ve bu olağanüstü. Ancak bu yeni çalışmanın da gösterdiği gibi genellikle paylaştıkları temel benzerlikler mevcut.

Kediler hoşlandıkları ve hoşlanmadıkları şeyleri ifade ederken son derece ince davranabilir. Bunun sonucunda davranışları yanlış anlaşılabilir veya tamamen göz ardı edilebilir.

Bu yeni basit ama etkili ‘kedi’ yönergelerini kullanarak, sahipleri kedilerinin nasıl hissettiğini daha iyi anlayabilecek, evcil hayvanlarının mutlu ve rahat olmasını sağlamak için onlarla etkileşimlerini bu doğrultuda uyarlayabilecek.

Bu toprakların sakinleri astronomiden matematiğe ve mimariye kadar birçok farklı alanda çok sayıda keşfe ve gelişime imza attı.

Mezopotamya, günümüzde Irak’ın tümü, Suriye’nin doğusu, Türkiye’nin güneydoğusu, Batı İran’ın ve Kuveyt’in ise bir kısmını kapsayan geniş alanı ifade ediyor. Kökeni Antik Yunanca olan Mezopotamya kelimesi “iki nehrin arasındaki toprak” anlamına geliyor; burada bahsedilen nehirler her ikisi de Türkiye’nin doğusundan çıkıp Basra Körfezi’ne dökülen Fırat ve Dicle.

En eski yazı sisteminin yanı sıra dünyanın en eski şehirlerinden bazıları da Mezopotamya’da kurulmuştu. Bu toprakların sakinleri astronomiden matematiğe ve mimariye kadar birçok farklı alanda çok sayıda keşfe ve gelişime imza attı. Sümerler, Asurlar ve Babilller de dahil birçok kültür ve imparatorluğa ev sahipliği yapan bu topraklarda kentsel savaşlara dair erken kanıtlara da rastlanıyor.

Mezopotamya kentleri

Arkeolojik çalışmalar Mezopotamya’da Uruk, Eridu ve Hamoukar gibi çok sayıda kentin doğup geliştiğini gösteriyor. Columbia Üniversitesi’nden antik yakındoğu sanatı ve arkeolojisi profesörü Zainab Bahrani’nin belirttiğine göre, bir antik Babil efsanesinde bu kentlerden biri olan Eridu’nun dünyanın en eski kenti olduğundan ve tanrılar tarafından yaratıldığından; daha hiçbir kent yokken hatta hiçbir canlı yeryüzüne ayak basmamışken Eridu’nun var olduğundan bahsediliyor.

(Babil Kralı Hammurabi Kimdi?)

Babiller için Eridu’du dünyadaki ilk kent iken günümüz arkeologları için durum böyle değil. 20. yüzyılın ortalarında kazılan alanda bulunan en eski eser ve yapılar yaklaşık 7.300 yıl öncesi tarihleniyor.

Mezopotamya’daki Uruk gibi diğer kentler de aşağı yukarı aynı döneme denk geliyor. Çatalhöyük ve Batı Şeria’da yer alan Eriha gibi Mezopotamya dışındaki kentler daha da eskiye, yaklaşık 9.500 yıl öncesine tarihleniyor.

Çivi yazısının doğduğu topraklar

Mezopotamya birçok araştırmacının dünyanın en eski yazı sistemi olduğuna inandığı, günümüzden 5.200’ü aşkın yıl öncesine dayanan çivi yazısının da doğduğu toprak. Kil tabletler üzerine kazınan ve çiviye benzemesinden dolayı günümüz araştırmacıları tarafından “çivi yazısı” olarak adlandırılan bu yazı sistemi Sümerce, Asurca ve Babilce gibi pek çok dilde kullanılmış.

Mezopotamya halkı bu yazı sistemini kullanarak çok çeşitli konular kaleme almış. Bu konular arasından dünyanın en eski edebi eseri sayılan Gılgamış Destanı’nın yanı sıra din, ticaret, bilim, hukuk ve hatta antik bilmeceler de dahil birçok yazı yer alıyor.

Çivi yazısının üzerinde semboller olan ve bazen resimli kil toplara sarılmış toprak jetonlardan türemiş olabileceği düşünülüyor. Kil toplar içerisindeki jetonların ne anlama geldiğini bulmaya yönelik araştırmalar devam ediyor.

Mezopotamya’da bilim ve matematik

Mezopotamya birçok bilimsel ve matematiksel keşfe de beşiklik etmiş bir yer. Trigonometriye dair en eski kanıtlara 3.700 yıllık bir Babil tabletinde rastlanıyor. Geçtiğimiz tarihlerde yapılan araştırmalar antik Babillerin kalkülüsün ilkel bir formunu keşfettiğini ve bunu Jüpiter’in hareketlerini takip etmede kullandığını gösteriyor.

Mezopotamya halkının temellerini attığı takvim ve zaman kaydetme gibi matematiksel ve astronomik keşifler bugün hala kullanılmaya devam ediyor.     

Mezopotamya mimarisi

Mezopotamya halkı mimari, mühendislik ve inşada da maharetliydi. Ekinleri sulamak için inşa ettikleri durmadan değişen kompleks kanal sistemleri ve su setleri yağış almayan yerlerde bile bereketli hasatlar yapılmasını sağlıyordu. Bu sulama sistemleri, çoğu zaman tarıma elveriş sağlayacak yeterlilikte yağış almayan Güney Mezopotamya için özellikle önemliydi.

Mezopotamya mimarisinin etkileyici bir diğer başarısı da bölge kentlerinin ufkunu bezeyen piramit benzeri dini yapılar olan zigguratlardı. Mimari ve ritüelistik bir perspektiften değerlendirildiğinde, bir ziggurata tırmanma deneyimi belirli yerlerde durulup dönüldüğü, hürmetkarca yukarı tırmanıldığı törensel bir hareketti.

Yaklaşık 2.500 yıl önce Babil kralı II. Nebukadnezar tarafından Tanrı Marduk’a ithafen inşa ettirilen zigguratın Eski Ahit’teki Babil Kulesi olayına ilham vermiş olabileceği düşünülüyor.

Babil kentine giriş sağlayan sekiz kapıdan biri olan İştar Kapısı modern araştırmacılar tarafından mimari bir şaheser olduğu düşünülen bir diğer Mezopotamya yapısı. Marduk zigguratı gibi II. Nebukadnezar tarafından inşa ettirilen bu yapı üzeri sıra halinde duran boğa ve ejder imgeleriyle bezenmiş sırlı mavi tuğlalarla döşeli.

Mezopotamya’daki bir diğer mimari başarı birçok antik yazar tarafından dünya harikası olarak atfedilen Babil’in Asma Bahçeleri. Yunan filozof Strabon (MÖ 63-MS 24 dolayları) bahçelerde asılı kemer ve merdivenlerin arasında birçok bitki ve ağacın yetiştiğinden ve pompalama sistemiyle suyun yukarılara çıkartılıp bahçelerin sulandığından bahsediyor.

Arkeologlar bugüne kadar herhangi bir kalıntıya rastlamadığından, bahçelerin gerçekten var olup olmadığı tartışılmaya devam ediyor. Konuya dair ortaya atılan iddialardan biri de bahçelerin gerçekte var olduğu ancak sanıldığı gibi Babil de değil Ninova’da yer aldığı yönünde.

En etkili kültürler

Tarih boyunca Mezopotamya’da birçok farklı halk, kültür, medeniyet ve imparatorluk doğup gelişmiş. Bunlardan biri de yaptıkları keşifler ve geliştirdikleri teknolojiler geçmişten bugüne dünyamızı şekillendiren Sümerler. MÖ 4. binyılda ortaya çıkıp yayılan Sümerler her ne kadar güçlü bir devlet kurmuşlarsa da politik olarak yekparelikten uzaktı.

Çokça bilinen bir diğer Mezopotamya halkı ise Asurlardı. Antik dönemlerde Orta Doğu’nun büyük bölümü boyunca uzanan bir imparatorluk inşa eden bu halk Asur, Ninova ve Nimrud da dahil birçok kent kurmuştu. Günümüz Asurları bugün hala Irak ve Suriye’de yaşamaya devam ediyor.

Mezopotamya’da doğup gelişen halklar arasında Babiller de bulunuyor. Yaklaşık 2.500 yıl önce en güçlü dönemlerinde Basra Körfezi’nden Mısır sınırlarına kadar uzanan devasa bir imparatorluk kuran Babiller matematik ve astronomide de çığır açan keşifler yapmıştı.

Urartu ordusunun yapısal karakteri hakkında, Urartu ve Assur yazılı kaynaklarının yanında Urartu yerleşme alanları ve nekropollerinde bulunan silah ve at koşum takımları ile Urartu tunç eserler üzerindeki savaş ve asker tasvirlerinden yola çıkarak bir şeyler söylenebilir.

Ordunun dini niteliği daima vurgulanır. Kral tanrının buyruğu ve kudretiyle sefere çıkar. Bazen tanrı Haldi’nin kendisi mızrağı ile sefere çıkar. Bu durum Anzaf Kalkanı üzerindeki bir savaş sahnesinde görsel açıdan da betimlenmiştir. Ön safta tanrı Haldi vücudunun tümünden alevler saçar biçimde, yine alevli mızrağı ile düşman ordusuna saldırır. Arkasından gelen Teişeba (Fırtına Tanrısı), Şiuini (Güneş Tanrısı) Haldi’nin ve Urartu ordusunun manevi/tanrısal gücünü ve kudretini pekiştirir. Daha geriden ise yine ellerinde silahlar ile karışık hayvanlar üzerinde diğer Urartu tanrıları sıralanır. Savaşın kutsallığı hem yazıtlarda hem de Urartu tasvir sanatında sık sık vurgulanmıştır.

Sefer yazıtlarında tanrı Haldi’nin izniyle ve himayesinde savaşa çıktığı anlaşılan Kral, başkomutandır. Tanrı adına orduyu komuta eder. I. Argişti ve II. Sarduri’nin belli ki Assur geleneğinden etkilenerek daha düzenli ve sistematik bir biçimde yazdırdıkları analleri Tanrı, Kral/Başkomutan ve Urartu ordusunun savaş rutinini tekrar tekrar yansıtır. Bu kalıplaşmış anlatım sonucunda düşman her defasında Urartu ordusu karşısında ağır yenilgi almıştır.

Tanrı Haldi kılıcı ile sefere çıktı, Mana Ülkesini ele geçirdi, Buštu Ülkesini Argišti’nin ayakları önüne serdi. Tanrı Haldi büyüklüğüyle, Argišti der ki; Efendi Tanrı Haldi’ye, Fırtına Tanrısı, Güneş Tanrısı (ve) Biainili Ülkesinin (bütün) tanrılarına yalvardım(?). Tanrılar sesimi duydu. Minua Argišti oğlu der ki: Tanrı Haldi güçlüdür. Tanrı Haldi’nin kılıcı güçlüdür.  

Tanrı Haldi’nin büyüklüğüyle Buštu Ülkesi üzerine sefere çıktım. Aškaiai Vadisini ele geçirdim. Šatiraraga Ülkesi sağından? ve Ugišti Ülkesi altından sol tarafta uzanan Uišini Ülkesi ve dağlık Alati Ülkesine kadar ilerledim(?). Ülkeyi yaktım, şehirleri yerle bir ettim. Erkek ve kadınlarını sürdüm. Toplamda 7873 kişiyi o yıl (ele geçirdim). Bir kısmını öldürdüm, sağ kalan diğer kısmını sürdüm. 2?90 at, 101 deve, 4909 büyükbaş hayvan, 19550 koyun (ele geçirip) sürdüm. 

Urartu savaş güçlerinin birkaç kaynaktan oluştuğu söylenebilir. Düzenli ordudan ziyade savaş veya savunma durumunda oluşturulan askeri birliklerden söz edilebilir. Yılın belli dönemlerinde bazı toplulukların orduya asker sağlamakla görevli oldukları ve bu yolla bazı ayrıcalıklar ve muafiyetler kazandıkları anlaşılmaktadır. Özellikle yaz aylarında krallığa bağlı merkez birlikleri sefer programına dahil edilmekteydi. Bunlar bu özel durumlar dışında olasılıkla Urartu toplumu içindeki çiftçi, hayvan sahipleri veya çobanlardı.

Eyaletler önemli askeri kaynaklardır. Belli miktarda asker bulundurdukları savaş esnasında ise eyalet valilerinin asker topladıkları anlaşılır. Diğer bir önemli asker kaynağını ise Aşiretler oluşturmuş olmalıydı. Sefer güzergâhı boyunca Urartu’ya bağlı aşiretler ganimetten pay almak veya askeri yükümlülüklerinden dolayı muhtemelen bu seferlere katılmaktaydılar.

Ordunun sayısal boyutları hakkında İşpuini ve Minua ortak yönetimi dönemine ilişkin bazı yazıtlar bilgi verir. Eski Van Şehri’nde bir kilisede bulunan bir yazıtta Urartu ordusunun 66 savaş arabası, X bin 460 süvari, 15.760 piyadeden oluştuğu ifade edilir. Aynı içerik Kasımoğlu stelinde de tekrarlanmıştır.

Ordunun boyutlarına ve silahlarına ilişkin bir diğer önemli kaynak II. Sarduri’nin seferlerini anlattığı Analı Kız yazıtlarından gelir. Burada bahsi geçen tanımlamalar hakkında tartışmalar hala güncelliğini korumaktadır. Orduyu oluşturan ve ordunun gereksinimi/harcanan miktarlar mı ordunun ele geçirdiği ganimetler mi?

92 savaş arabası, 3600 süvari, 352011 atlı ve piyade askerler, bunlardan ardaie  askerleri …turubi, bu isiuse…..attım ?.. 121 kişi, 10408 at, 132 deve, 12321 inek, 9036 boğa toplamda 21357 büyükbaş hayvan, 35467 koyun, 2114 savaş silahı, 1332 yay, 47970 ok,  122133 kapi arpa, 111 aqarqi şarap, 86 aqarqi 7 tirusi mankali yağı, 7079 MA.NA tunç, 336 Ururda adamını… turubi.

Yazıtlardan ve tasvirlerden Urartu ordusunda üç ana birliğin tanımı yapılabilir. Bunların başında savaş arabaları gelir. İki atın çektiği savaş arabasında bir sürücü ile birlikte genellikle bir okçu bulunur. Tasvirlerden ve kazı buluntularından bu araçların oldukça süslü olduğu anlaşılır. Araba kasası, araba oku ve atın taşıdığı eşyaların ve süslerin savaş meydanında aracın manevra kabiliyetini önemli ölçüde azaltabileceği açıktır. Prestij ve propaganda yönü ağır basar ve bu türden araçların savaş meydanında çok tercih edilmediği öngörülür.

Ordunun ikinci önemli grubunu süvariler oluşturur. Taşıdıkları silahlarla bazen farklı sınıflandırmalara tabi tutulmuşlardır. Yay taşıyanlar, mızrak taşıyanlar, kalkan taşıyanlar ve bazen her ikisini birden taşıyanlar. Bu farklılıklar tasvir anlayışındaki yaklaşımlarla da ilgili olabilir.

Piyadeler ise ordu içindeki en büyük grubu oluşturur. Tasvirlerden hareketle bunların mızrak, kalkan veya yay ve ok taşıdıkları söylenebilir.